Tomasz Naumiuk “Franz Kafka” Nominacja do Nagrody PSC

Operator filmowy, członek Stowarzyszenia Autorek i Autorów Zdjęć Filmowych (PSC).
W 2009 r. ukończył Wydział Operatorski Państwowej Wyższej Szkoły Filmowej, Telewizyjnej i Teatralnej w Łodzi i, podobnie jak wielu innych operatorów, karierę zaczynał od szwenkowania na planach filmów i seriali (pracował m.in. przy serialach „Na dobre i na złe”, „Magiczne drzewo”, „Fala zbrodni”). W pierwszym etapie kariery operatorskiej można było również spotkać go za kamerą podczas realizacji spektakli telewizyjnych i filmów dokumentalnych.

Jako autor zdjęć pracował m.in. przy filmach i serialach: „39 i pół (2008-2009) – odc. 14-39, „Być jak Kazimierz Deyna” (2012), „Prawo Agaty” (2012-2015) – odc. 29, 32-33, „Disco polo” (2015), „Diagnoza” (2017) – odc. 1-13, „Amok” (2017), „1983” (2018) – odc. 1-2, 7-8, „Nina” (2018), „Wataha” (2019) – odc. 16-18, „Obywatel Jones” (2019), „Zielona granica” (2023), „Imago” (2023), a także „Absolutni debiutanci” (2023).

W swojej pracy często odwołuje się do znaczenia edukacji. „Wywodzę się z Łódzkiej Szkoły Filmowej, gdzie był duży nacisk na negatyw i materiały światłoczułe, w związku z tym, w codziennej pracy w technologii cyfrowej, ten background jest dla mnie silnym wsparciem w pracy konceptualnej” – mówił na konferencji prasowej podczas 25. Festiwalu EnergaCamerimage.

Zanim nakręcił z Agnieszką Holland „Franza Kafkę” zrobili wspólnie „Zieloną granicę”, a wcześniej spotkali się na planie „Pokotu” (2017), gdzie Naumiuk był szwenkierem oraz operatorem II kamery. Później robili „Obywatela Jonesa” (2019), gdzie pracował jako autor zdjęć oraz szwenkował film.

Tomasz Naumiuk tak mówił o realizacji scen wielkiego głodu, które są kluczowym elementem filmu: „To było kolejne wyzwanie… Szczególnie w trakcie pobytu na Ukrainie. Zaczęliśmy wsiąkać w ten okrutny świat na długo przed zdjęciami, świat, gdzie śmierć była na każdym kroku. Zapoznawaliśmy się z tekstami historycznymi, oglądaliśmy filmy dokumentalne, w pewnym sensie oswoiliśmy się z tym tematem, ponieważ w innym przypadku nie moglibyśmy nakręcić tego filmu. Na planie te emocje znowu częściowo odżyły. Widzieliśmy sceny, których nikt nie chciałby oglądać ani tym bardziej przeżywać. To niesamowite, że te rzeczy działy się niecałe sto lat temu, a dzisiaj do nich z jakiegoś powodu wracamy…”

Jako gość spotkań „Sztuka widzenia”, organizowanych przez PSC, wspominał swoją pracę operatorską przy tym filmie: „Punktem wyjścia zawsze jest kontrast. Musieliśmy wyjść od tego świata Zachodu i Wschodu, zarówno Londyn, jak i Moskwę chcieliśmy przedstawić jako bogatą, soczystą, nasyconą, tylko po to, żeby pracować cały czas na tę Ukrainę, żeby ten moment transformacji był bardzo wyraźny”.

Za swoją pracę operator był wielokrotnie nagradzany na polskich festiwalach filmowych. W 2012 r. na Koszalińskim Festiwalu Debiutów Filmowych „Młodzi i Film” otrzymał Nagrodę za zdjęcia do filmu „Być jak Kazimierz Deyna”, a trzy lata później, w 2015 r. na tym samym festiwalu Nagrodą za zdjęcia doceniono jego pracę przy filmie „Disco Polo” w reż. Macieja Bochniaka.
W 2018 r. na Międzynarodowym Festiwalu Sztuki Autorów Zdjęć Filmowych „Camerimage” w Bydgoszczy otrzymał Nagrodę Główną w Konkursie filmów polskich za zdjęcia do filmu „Nina”. Odbierając ją mówił: – „Od początku chcieliśmy, aby ten film był o miłości, wolności w miłości, to jest bardzo dziwne, że w XXI wieku musimy ciągle mówić o tym, ale okazuje się, że musimy mówić bardzo głośno i konkretnie”.
W 2020 r. operator otrzymał nominację do Polskiej Nagrody Filmowej Orzeł w kategorii najlepsze zdjęcia za film „Obywatel Jones”.

O nominowanym do tegorocznej Nagrody PSC filmie „Franz Kafka” mówił: „Dołączyłem do projektu na etapie, kiedy scenariusz był już skierowany do produkcji. Był dopracowany, a film miał niemal pełne finansowanie. Od początku zakładano nielinearną narrację – opowiadanie poprzez sceny, które wzajemnie na siebie oddziałują, ale też kontrastują ze sobą w warstwie znaczeniowej i wizualnej. W toku wspólnej pracy uszczegóławialiśmy scenariusz i analizowaliśmy, jak przełożyć go na język obrazu – jak zbudować rytm, dramaturgię i wizualny świat filmu w sposób spójny z jego strukturą.
Założeniem było… nie mieć żadnych założeń (śmiech). Każdy, kto obejrzy film, przekona się, że głównym założeniem formalnym była – jak mówiliśmy – potrzeba „wkładania kija w szprychy”. Chodziło o to, by każda scena „wywracała stolik”, by opowieść nieustannie ewoluowała, by nie rozsiadać się wygodnie w strefie komfortu czy jednorodnej stylistyce. (…)

Operator sam przypisał sobie pewne zadanie. „Wiedziałem, że Agnieszka Holland doskonale zna życie i twórczość Franza Kafki. Studiowała w Pradze i już jako nastolatka czytała jego książki, eksplorowała je i analizowała. Pomyślałem więc sobie, że skoro reżyserka jest znawczynią warstwy literackiej, ja zadbam o to, żeby film był atrakcyjny również dla tych widzów, którzy o Franzu Kafce niewiele wiedzą. Dla młodych ludzi, którzy nie czytali jego utworów.
Sam jestem zafascynowany TikTokiem i chciałem, żeby „Franz…” był trochę TikTokowy. Żeby rytm, montaż, sposób opowiadania były bliskie temu, z czym młodzi ludzie mają kontakt na co dzień. Żeby ten film był opowiedziany ich językiem” – mówił w wywiadzie dla „Film&Tv Kamery”.

Do Nagrody PSC nominowany był już wcześniej i to cztery razy: w 2018 r. za film „Amok”, w 2019 za „Ninę”, w 2020 za „Obywatela Jonesa”, w 2024 za „Zieloną granicę”. Obecna nominacja za zdjęcia do filmu „Franz Kafka” jest piątą w karierze tego operatora.

Źródła:
„Film&Tv Kamera” – wywiad z Tomaszem Naumiukiem
www.filmpolski.pl
„Sztuka widzenia/Tomasz Naumiuk”, 15 maja 2022 https://www.youtube.com/watch?v=PgG4PRLJl28&ab_channel=PSCStowarzyszenieAutor%C3%B3wZdj%C4%99%C4%87Filmowych
Gildia Reżyserów Polskich: http://polishdirectors.com/nina-olgi-chajdas-z-nagroda-na-camerimage/

Jolanta Tokarczyk

Patronat Honorowy: Akademia Sztuk Pięknych w Warszawie

Dofinansowanie ze środków: Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej

Pieczę nad poprawnym przebiegiem konkursu i głosowania sprawuje kancelaria adwokacka 2K Konsorcjum Kancelarii Adwokackich Piotrowska-Mańko | Effort-Szczepaniak.

Sponsorami wydarzenia są: Heliograf, Panavision, Non stop film service, ATM System, 

Partnerami technologicznymi: CANON, ARRI, JBD

Główny Partner Medialny: Radio Nowy Świat 

Partner postprodukcyjny: Black Photon

Fundatorzy nagród dodatkowych: SONY , MX 35

Patronat medialny: Energa Camerimage, Magazyn Filmowy SFP , FILMPRO, Film&TvKamera, Filmowe Centrum Festiwalowe,  Legalna Kultura